Τρίτη, 24 Απριλίου 2012

Ιερά Μητρόπολη Ηλείας

Από του Ι` αιώνος μεμαρτηρημένως υπάρχει Επισκοπή Ωλένης ή Βολένης, υποκειμένη άλλοτε εις την Μητρόπολιν Κορίνθου και άλλοτε εις την Παλαιών Πατρών, κάποτε δε ανεξάρτητος.

Έδρα της Επισκοπής Ωλένης υπήρξε κατά καιρούς και κατά χρονολογική σειρά η Αρχαία Ήλις (Παλαιόπολις), η Ώλενα, η Ανδραβίδα, η Γλαρέντζα, η Γαστούνη και τέλος ο Πύργος.

Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Ηλείας Αντώνιος εις τον κώδικα της Ιεράς Μητροπόλεως (σελίς 1) αναφέρει σχετικώς «Προ του 1821 δεν γνωρίζομεν επακριβώς που είχον την έδρα των οι αείμνηστοι προκάτοχοι ημών. Η αρχαιοτέρα επιτόπιος παράδοσις μας πληροφορεί ότι μέχρι το 1821 οι επίσκοποι πάσης Ήλιδος, ως ετιτλοφορούντο τότε, παρέμενον οτέ μεν εν Γαστούνη, οτέ δε εν Πύργω. Ο τελευταίος προκάτοχος ημών, ο Ωλένης Φιλάρετος ο Βυζάντιος ο και εθνομάρτυς... είναι ιστορικώς βεβαιωμένον ότι είχεν την έδραν του εν Πύργω».

Σημαντικός σταθμός δια την ιστορία της Μητροπόλεως μας είναι ο διαχωρισμός και η ανεξαρτητοποίησις αυτής το έτος 1899 εκ της μέχρι τότε Ιεράς Αρχιεπισκοπής Πατρών και Ηλείας, κατ' αρχήν ως ανεξάρτητος Επισκοπή Ηλείας και από το 1922, ως Μητρόπολις Ηλείας.

Τα όρια της Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας έχουν σήμερα ως εξής: Ιόνιον Πέλαγος, εκβολές Αλφειού, μέχρι γέφυρα Ερυμάνθου μετά το χωριό Βασιλάκι, Ερύμανθος ποταμός μέχρι Ψωφίδα (Τριπόταμα), Αστράς, Αγράμπελα, Κρυόβρυσι, Κακοτάρι, Αγ. Τριάδα (Μπουκοβίνα), Βάλμη, Ξενιές, Αετοράχη, Δάφνη, Αγιος Νικόλαος (Σπάτα), Ματαράγκα, Καγκάδι, Λάππα, Μετόχι, Ιόνιον Πέλαγος. Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι δεν υπάγεται εκκλησιαστικά η Επαρχία της Ολυμπίας (Ζαχάρω, Κρέστενα, Ανδρίτσαινα, κλπ.), που ανήκουν εις τον Νομόν Ηλείας. Ανήκουν όμως εκκλησιαστικώς εις αυτήν οι πρώην Κοινότητες Αγραμπέλων (Πορετσό), Αγ. Νικολάου (Σπάτα), Ματαράγκα, Καγκαδίου και Λάππα - Μετοχίου εκ του Νομού Αχαϊας.

Η Ιερά Μητρόπολις Ηλείας έχει σήμερα 220 ενορίες, 230 εφημέριους και 10 διακόνους. Έχει 220 ενοριακούς Ναούς 105 Ναούς Κοιμητηριών, 309 Παρεκκλήσια και εξωκκλήσια, 23 Ναούς Μονών και Ησυχαστηρίων, 15 Ναούς Ιδρυμάτων και Νοσοκομείων, 12 Ιδιωτικούς Ναούς, 11 Ναούς Οικιστών Θαλάσσης, 2 Ναούς κατασκηνώσεων και 2 Ναούς Στρατοπέδων.
Διαβάστε περισσότερα ...

Παρασκευή, 20 Απριλίου 2012

Ο Μυκηναϊσμός στην Αχαΐα

Στην Πλατανόβρυση (πρώην Μέτζενα) ερευνήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1930 μερικοί συλημένοι θαλαμωτοί τάφοι, ένας από τους οποίους περιείχε "συνήθη" μυκηναϊκά αγγεία. Στην ίδια περιοχή, στη θέση Καμίνι, υπάρχει και δεύτερο νεκροταφείο της περιοχής που δεν έχει εως τώρα ερευνηθεί.

Το μεγαλύτερο σε έκταση νεκροταφείο της περιοχής έχει εντοπιστεί και εν μέρει ερευνηθεί στον Άγιο Βασίλειο Χαλανδρίτσας. Η κεραμική που βρέθηκε στους θαλαμωτούς τάφους δεν διαφέρει από αυτήν που συναντάμε στα νεκροταφεία γύρω από τη Πάτρα. Από τα αξιολογότερα κτερίσματα των ταφών είναι ένας χάλκινος διπλός πέλεκυς. Σε γειτονική λοφοσειρά, γνωστή με το όνομα Τρουμπές, ανασκάφηκαν τρεις τάφοι, που στη βιβλιογραφία αναφέρονται λανθασμένα ως "θολωτοί". Πρόκειται, αντίθετα, για τυμβοειδείς κατασκευές, οι οποίες περιελάμβαναν κτιστούς θαλαμοειδείς τάφους, Τύμβος υπάρχει και στη περιοχή Αγραπιδιές.

Oι κιβωτιόσχημοι τάφοι του περιείχαν τέσσερα χειροποίητα αγγεία και μερικά πήλινα κομβία της ΜΕ ΙΙΙ - ΥΕ Ι περιόδου. Πρόκειται για εν μέρει κατεστραμμενα μνημεία, τα οποία δεν έχουν εως τώρα ερευνηθεί.

Στη θέση Σταυρός Χαλανδρίτσας έχει αποκαλυφθεί εκτεταμένος οικισμός, που ανάγεται στην ΥΕ ΙΙΙ Β - ΙΙΙ Γ περίοδο. Οι πληροφορίες που μας προσφέρει είναι ολοκληρωμένες και πολύπλευρες, καθώς αποτελεί μέχρι σήμερα το μοναδικό μυκηναϊκό οικισμό της δυτικής Αχαΐας, που η ανασκαφική έρευνα έχει φέρει στο φως κατα το μεγαλύτερο τμήμα του.

Ο οικισμός βρίσκεται κοντά στον αρχαίο δρόμο που οδηγούσε από τα παράλια προς την ενδοχώρα και, από την άποψη αυτή, η στρατηγική του σημασία στην ευρύτερη περιοχή είναι αυτονόητη. Εξάλλου την ίδια πορεία ακολουθεί και η σημερινή οδός Πατρών-Καλαβρύτων.Οι κατοικίες, μερικές από τις οποίες ήταν διώροφες, καταλαμβάνουν κυκλοτερώς την κορυφή και τα πρανή του χαμηλού λόφου. Αναγνωρίζονται ελεύθεροι κοινόχρηστοι χώροι αλλά και στενοί δρόμοι που συχνά καταλήγουν σε αδιέξοδο. Ιδιαίτερη αξία για την περιοχή της Δυτικής Αχαΐας εχει το γεγονός οτι η συγκεκριμένη εγκατάσταση ουδέποτε καταστράφηκε από φωτιά και δεν εγκαταλείφθηκε κατά την Υπομηκυναϊκή περίοδο. Ο πληθυσμός της, όμως, μειώθηκε δραματικά, προσλαμβάνοντας εμφανώς τις επιπτώσεις αρνητικών για τους Μυκηναίους εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή.

Στον ίδιο χώρο υπάρχουν ενδείξεις για παλαιότερη μεσοελλαδική παρουσία, η οποία είχε μάλλον τη μορφή νεκροταφείου γένους ή φυλής. Μια παλαιότερη πληροφορία για την ύπαρξη μυκηναϊκού οικισμού στα βόρεια της Χαλανδρίτσας, στη θέση Άγιος Αντώνιος, δεν έχει επιβεβαιωθεί από ευρήματα.

Στη θέση Πορί, κοντά στο γειτονικό Μοίραλι, αναφέρεται η ύπαρξηγ μυκηναϊκού νεκροταφείου θαλαμωτών τάφων, αλλά η ακριβής θέση του χώρου παραμένει άγνωστη.

Ιδιαίτερα σημαντική κατα τη Μυκηναϊκή περίοδο ήταν και η περιοχή του σημερινού Καταρράκτη. Στη θέση Δρακότρυπα ανασκάφηκε τμήμα οικισμού που χρονολογείται στη ΥΕ Ι και την ΥΕ ΙΙΙ περίοδο. Ένα μεγαλόσχημο κτίριο που ερευνήθηκε στον Άγιο Αθανάσιο κατοικήθηκε τόσο κατά τη Μεσοελλαδική όσο και την Υστεροελλαδική περίοδο, ενώ πιθανά ίχνη μυκηναϊκής κατοίκησης υπάρχουν και στον Άγιο Γεώργιο.

Ένας εκτεταμένος μεσοελλαδικός οικισμός στο Πυργάκι φανερώνει τη διαχρονική σπουδαιότητα της ευρύτερης περιοχής, η οποία κατέχει μια εξαιρετική στρατηγική θέση, καθώς αποτελεί σταυροδρόμι προς την ενδοχώρα της Αχαΐας, τη Δυμαία Χώρα, την Αρκαδία και τη Κορινθία.Τον κομβικό και μεγάλης σημασίας ρόλο της θέσης επιβεβαιώνει και η παρουσία δυο θολωτών τάφων πλησίον της Ροδιάς, οι οποίοι εκτός των άλλων περιείχαν ασημένια και χάλκινα σκεύη αλλά και χάλκινα όπλα, από τα οποία ξεχωρίζει εγχειρίδιο με διακόσμηση επίθετων δελφινιών από χρυσό και νίελο. Τμήμα νεκροταφείου θαλαμωτών τάφων ερευνήθηκε στη θέση Μπουγά-Καρέλα της Ροδιάς, οπου ορισμένοι από τους τάφους βρέθηκαν συλημένοι. Σε μικρή απόσταση από το νεκροταφείο αναφέρεται η ύπαρξη μυκηναϊκού οικισμού.

Σημαντικές μυκηναϊκές εγκαταστάσεις έχουν έρθει στο φως και στο δυτικό τμήμα του δήμου, το οποίο καταλαμβάνει η εύφορη πεδιάδα των Φαρρών. Στις ίδιες τις Φαρρές μερικοί τύμβοι με κτιστούς θαλαμοειδείς τάφους και γεωμετρικά ευρήματα φαίνεται να κατασκευάστηκαν προς το τέλος της Μεσοελλαδικής περιόδου και στην αρχή της Υστεροελλαδικής.

Στο Σταροχώρι (Λαλούσι), κοντά στο Κομποβούνι, υπάρχουν πληροφορίες για την ύπαρξη νεκροταφείου θαλαμωτών τάφων, ενώ βεβαιωμένη είναι η παρουσία τύμβου στη θέση Ξηρόκαμπος Σταροχωρίου, αμφίβολης όμως χρονολόγησης. Επίσης ασαφείς αναφορές κάνουν λόγο για πιθανή μυκηναϊκή κεραμική στο Βασιλικό, που ίσως προέρχεται από τάφο.

Πηγή: Ιωάννης Μόσχος, Ο Μυκηναϊσμός στην Αχαΐα, Εταιρεία Μελετών Μυκηναϊκής Αχαΐας 2007
Διαβάστε περισσότερα ...