Ιερά Μητρόπολη Ηλείας

Από τον Ι΄ αιώνα μεμαρτυρημένως υπάρχει η Επισκοπή Ωλένης ή Βολένης, υποκείμενη άλλοτε στη Μητρόπολη Κορίνθου, άλλοτε στην Παλαιών Πατρών, ενώ κάποιες περιόδους υπήρξε ανεξάρτητη.

Έδρα της Επισκοπής Ωλένης υπήρξε κατά καιρούς και κατά χρονολογική σειρά η Αρχαία Ήλις (Παλαιόπολις), η Ώλενα, η Ανδραβίδα, η Γλαρέντζα, η Γαστούνη και τέλος ο Πύργος.

Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Ηλείας Αντώνιος, στον κώδικα της Ιεράς Μητροπόλεως (σελίδα 1), αναφέρει σχετικώς: «Προ του 1821 δεν γνωρίζομεν επακριβώς που είχον την έδραν των οι αείμνηστοι προκάτοχοι ημών. Η αρχαιοτέρα επιτόπιος παράδοσις μας πληροφορεί ότι μέχρι το 1821 οι επίσκοποι πάσης Ήλιδος, ως ετιτλοφορούντο τότε, παρέμενον οτέ μεν εν Γαστούνη, οτέ δε εν Πύργω. Ο τελευταίος προκάτοχος ημών, ο Ωλένης Φιλάρετος ο Βυζάντιος ο και εθνομάρτυς... είναι ιστορικώς βεβαιωμένον ότι είχεν την έδραν του εν Πύργω».

Σημαντικός σταθμός για την ιστορία της τοπικής Εκκλησίας είναι ο διαχωρισμός και η ανεξαρτητοποίησή της το έτος 1899 από την μέχρι τότε Ιερά Αρχιεπισκοπή Πατρών και Ηλείας, κατ' αρχήν ως ανεξάρτητη Επισκοπή Ηλείας και, από το 1922, ως Ιερά Μητρόπολις Ηλείας.

Τα Γεωγραφικά Όρια της Μητροπόλεως

Τα όρια της Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας εκτείνονται σήμερα ως εξής:

Ιόνιον Πέλαγος, εκβολές Αλφειού, μέχρι τη γέφυρα Ερυμάνθου μετά το χωριό Βασιλάκι, Ερύμανθος ποταμός μέχρι την Ψωφίδα (Τριπόταμα), Αστράς, Αγράμπελα, Κρυόβρυση, Κακοτάρι, Αγία Τριάδα (Μπουκοβίνα), Βάλμη, Ξενιές, Αετοράχη, Δάφνη, Άγιος Νικόλαος (Σπάτα), Ματαράγκα, Καγκάδι, Λάππα, Μετόχι και ξανά κατάληξη στο Ιόνιον Πέλαγος.

Εκκλησιαστική Υπαγωγή & Στατιστικά Στοιχεία

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν υπάγεται εκκλησιαστικά στη Μητρόπολη η Επαρχία της Ολυμπίας (Ζαχάρω, Κρέστενα, Ανδρίτσαινα, κλπ.), παρότι οι περιοχές αυτές ανήκουν διοικητικά στον Νομό Ηλείας. Αντίθετα, υπάγονται εκκλησιαστικώς σε αυτήν οι πρώην Κοινότητες Αγραμπέλων (Πορετσό), Αγίου Νικολάου (Σπάτα), Ματαράγκας, Καγκαδίου και Λάππα - Μετοχίου, οι οποίες διοικητικά ανήκουν στον Νομό Αχαΐας.

Σήμερα, η Ιερά Μητρόπολις Ηλείας αριθμεί και διαχειρίζεται τα εξής στοιχεία:

• Δυναμικό: 220 ενορίες, 230 εφημέριους και 10 διακόνους.
• Λατρευτικοί Χώροι:
  • 220 ενοριακούς Ναούς
  • 105 Ναούς Κοιμητηριών
  • 309 Παρεκκλήσια και εξωκκλήσια
  • 23 Ναούς Μονών και Ησυχαστηρίων
  • 15 Ναούς Ιδρυμάτων και Νοσοκομείων
  • 12 Ιδιωτικούς Ναούς
  • 11 Ναούς Οικιστών Θαλάσσης
  • 2 Ναούς κατασκηνώσεων και 2 Ναούς Στρατοπέδων