Άγιος Νικόλαος Αχαΐας (Σπάτα)

Στην περιοχή της Αχαΐας έχει πλέον διαπιστωθεί η παρουσία του τροφοσυλλέκτη παλαιολιθικού ανθρώπου. Μετά από αρχαιολογική έρευνα σε δύο γειτονικές θέσεις στους πρόποδες του όρους Μόβρη, πλησίον του Ελαιοχωρίου του σημερινού Δήμου Δύμης, ήρθαν στο φως ξάστρα, λεπίδες και άλλα παλαιολιθικά εργαλεία.

Ωστόσο, πολύ πλουσιότερα είναι τα αρχαιολογικά ευρήματα σε περισσότερες από 70 προϊστορικές θέσεις, με διάρκεια κατοίκησης από τη Νεολιθική εποχή ως τα Πρωτογεωμετρικά χρόνια (περίπου 6.000 - 900 π.Χ.). Τα ευρήματα που αφορούν τον Αχαϊκό νεολιθικό άνθρωπο εντοπίστηκαν κυρίως στο χώρο του «Τείχους των Δυμαίων» πλησίον του Αράξου και στο χωριό Συλίβαινα κοντά στο Λάππα του σημερινού Δήμου Λαρισσού.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα των υπόλοιπων θέσεων αναλύονται στις εξής περιόδους:

• Πρωτοελλαδική Περίοδος (3.000 - 2.000 π.Χ.): Τα ευρήματα αφορούν την πρώιμη εποχή του χαλκού και εντοπίζονται στο Ελαιοχώρι, στο «Τείχος Δυμαίων», στο Αίγιο, στο «Σπήλαιο των Καστριών» (Δήμος Λευκασίου), στις Πόρτες (Δήμος Ωλενίας), στις Καμάρες (Δήμος Ερινεού) και στην Αιγείρα.
• Μεσοελλαδική Περίοδος (2.000 - 1.600 π.Χ.): Τα ευρήματα της περιόδου αυτής εντοπίζονται ξανά στο Ελαιοχώρι και στο «Τείχος Δυμαίων», καθώς και στον Καταρράκτη και στου Μοίραλι (Δήμος Φαρρών), στην Αρραβωνίτσα (Δήμος Ερινεού), στη Συλίβαινα (Δήμος Λαρισσού) και στην Πάτρα (συνοικία της Παγώνας).
• Μυκηναϊκή Εποχή: Σε αυτή την περίοδο αναφέρεται μια σημαντική σειρά αχαϊκών περιοχών, όπως ο Δήμος Μεσσάτιδος (Πετρωτό, Καλλιθέα, Κρήνη), ο Δήμος Ωλενίας (Μιτόπολη, Σπαλιαραίικα), ο Δήμος Πατρέων (Βούντενη, Κλάους, Παγώνα), τα Αγιοβλασίτικα του Δήμου Δύμης και η Χαλανδρίτσα του Δήμου Φαρρών.

Το δάσος της Στροφυλιάς βρίσκεται στα όρια των νομών Αχαΐας και Ηλείας και καταλαμβάνει μια παραλιακή ζώνη μήκους 14 χλμ. περίπου και με μέσο πλάτος 1500μ. Η συνολική του έκταση ανέρχεται στα 19.000 στρέμματα. Ανατολικά του βρίσκεται το έλος της Λάμιας, δυτικά το Ιόνιο πέλαγος, βόρεια η λίμνη Πρόκοπος και νότια η λιμνοθάλασσα Κοτύχι.

Σε όλη την έκταση της περιοχής που καλύπτεται από το δάσος, υπάρχει ένα στρώμα γλυκού νερού σε βάθος εκμεταλλεύσιμο από τις ρίζες των δέντρων. Το πάχος του γλυκού νερού, χάρη στο οποίο υφίσταται το δάσος, υπάρχει μόνο στα ανώτερα στρώματα των αμμωδών εκτάσεων και κυμαίνεται από λίγα εκατοστά έως 5-6 μέτρα ανάλογα με την εποχή και το ανάγλυφο.

Το υδρολογικό σύστημα της Καλογριάς, που εξασφαλίζει συνεχή ροή γλυκού νερού προς το δάσος, αποτελείται από ποτάμια, λίμνες αλλά και τα ασβεστολιθικά βουνά, τα οποία δρουν σαν φυσικές δεξαμενές που συγκρατούν το νερό, ποτίζοντας και διατηρώντας τα οικοσυστήματα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Είναι ένα δάσος μοναδικό σε σύνθεση και έκταση, αποτελούμενο από περίπου 1.000 στρέμματα χαλεπίου πεύκης, 3.000 στρέμματα κουκουναριάς και 600 στρέμματα βελανιδιάς.

Η συστάδα του Χαλέπειου πεύκου καταλαμβάνει το νότιο τμήμα του δάσους, η συστάδα της κουκουναριάς το βόρειο τμήμα, ενώ στο μέσον περίπου της έκτασης και προς τα βόρεια συναντάται η βελανιδιά. Σε ορισμένες τοποθεσίες, κοντά στα όρια των αμιγών ζωνών, υπάρχουν και μικτές συστάδες και με τα τρία είδη μαζί.

Η βελανιδιά, επειδή παρέχει ξυλεία για καύση, έχει υποστεί καίρια πλήγματα και η έκτασή της από χιλιάδες στρέμματα έχει περιοριστεί μόλις στα 600. Παλαιότερα εκτεινόταν ως τα Μαύρα βουνά και τις καλλιεργούμενες εκτάσεις των γύρω χωριών. Σήμερα, το συγκεκριμένο είδος βελανιδιάς απαντάται μόνο στην Αλβανία, την Ελλάδα και το Ισραήλ.

Εκτός από τη χαλέπειο πεύκη, η οποία βρίσκεται σε δυναμική φάση επέκτασης στον μεσογειακό χώρο, τα άλλα δύο είδη με τη μεγαλύτερη αισθητική και οικολογική αξία βρίσκονται σε υποχώρηση λόγω των ανθρώπινων επεμβάσεων (πυρκαγιές, υλοτομία, βόσκηση, εκχέρσωση, τουριστική πίεση). Η έκταση της κουκουναριάς συνεχώς ελαττώνεται και δεν ανανεώνεται εύκολα, καθώς είναι ένα ισχυρά φωτόφιλο και δύσκολα αναγεννώμενο είδος. Στη Μεσόγειο έχει περιοριστεί πλέον στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα.

Ο θαμνώδης όροφος του δάσους στο σύνολό του δεν είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένος. Σε τοποθεσίες όμως όπου το δάσος είναι αραιό, παρατηρούνται τα εξής είδη:

• Θάμνοι & Φυτά: Σχίνος, ρείκι, μυρτιά, πουρνάρι, κέδρος, ασφόδελος, βάτος, φτέρη και τσουκνίδα.
• Θηλαστικά & Ερπετά: Ποντίκια, νυφίτσες, κουνάβια, ασβοί και χελώνες.
• Πουλιά: Κούκος, ξεφτέρι, νανόμπουφος, χουχουριστής, καρδερίνα, φλώρος, σπίνος, κουρούνα και καρακάξα.

Παρόλο που το δάσος της Στροφυλιάς αποτελεί ένα οικολογικά ιδανικό περιβάλλον, αρκετά ζωικά είδη τείνουν να υποχωρήσουν. Βασικότερη αιτία είναι η υπερβόσκηση, η οποία στερεί την τροφή από τα φυτοφάγα ζώα, επηρεάζοντας αλυσιδωτά και τα σαρκοφάγα.

Επιπλέον, ένας ακόμη σοβαρός κίνδυνος προέρχεται από τους γύρω καλλιεργημένους αγρούς. Τα ζώα που βγαίνουν από τα όρια του δάσους προς αναζήτηση τροφής, συχνά δηλητηριάζονται από τα γεωργικά φάρμακα και τους ραντισμούς.