Στην περιοχή της Αχαΐας έχει πλέον διαπιστωθεί η παρουσία του τροφοσυλλέκτη παλαιολιθικού ανθρώπου. Μετά από αρχαιολογική έρευνα σε δύο γειτονικές θέσεις στους πρόποδες του όρους Μόβρη, πλησίον του Ελαιοχωρίου του σημερινού Δήμου Δύμης, ήρθαν στο φως ξάστρα, λεπίδες και άλλα παλαιολιθικά εργαλεία.

Ωστόσο, πολύ πλουσιότερα είναι τα αρχαιολογικά ευρήματα σε περισσότερες από 70 προϊστορικές θέσεις, με διάρκεια κατοίκησης από τη Νεολιθική εποχή ως τα Πρωτογεωμετρικά χρόνια (περίπου 6.000 - 900 π.Χ.). Τα ευρήματα που αφορούν τον Αχαϊκό νεολιθικό άνθρωπο εντοπίστηκαν κυρίως στο χώρο του «Τείχους των Δυμαίων» πλησίον του Αράξου και στο χωριό Συλίβαινα κοντά στο Λάππα του σημερινού Δήμου Λαρισσού.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα των υπόλοιπων θέσεων αναλύονται στις εξής περιόδους:

• Πρωτοελλαδική Περίοδος (3.000 - 2.000 π.Χ.): Τα ευρήματα αφορούν την πρώιμη εποχή του χαλκού και εντοπίζονται στο Ελαιοχώρι, στο «Τείχος Δυμαίων», στο Αίγιο, στο «Σπήλαιο των Καστριών» (Δήμος Λευκασίου), στις Πόρτες (Δήμος Ωλενίας), στις Καμάρες (Δήμος Ερινεού) και στην Αιγείρα.
• Μεσοελλαδική Περίοδος (2.000 - 1.600 π.Χ.): Τα ευρήματα της περιόδου αυτής εντοπίζονται ξανά στο Ελαιοχώρι και στο «Τείχος Δυμαίων», καθώς και στον Καταρράκτη και στου Μοίραλι (Δήμος Φαρρών), στην Αρραβωνίτσα (Δήμος Ερινεού), στη Συλίβαινα (Δήμος Λαρισσού) και στην Πάτρα (συνοικία της Παγώνας).
• Μυκηναϊκή Εποχή: Σε αυτή την περίοδο αναφέρεται μια σημαντική σειρά αχαϊκών περιοχών, όπως ο Δήμος Μεσσάτιδος (Πετρωτό, Καλλιθέα, Κρήνη), ο Δήμος Ωλενίας (Μιτόπολη, Σπαλιαραίικα), ο Δήμος Πατρέων (Βούντενη, Κλάους, Παγώνα), τα Αγιοβλασίτικα του Δήμου Δύμης και η Χαλανδρίτσα του Δήμου Φαρρών.

Το δάσος της Στροφυλιάς βρίσκεται στα όρια των νομών Αχαΐας και Ηλείας και καταλαμβάνει μια παραλιακή ζώνη μήκους 14 χλμ. περίπου και με μέσο πλάτος 1500μ. Η συνολική του έκταση ανέρχεται στα 19.000 στρέμματα. Ανατολικά του βρίσκεται το έλος της Λάμιας, δυτικά το Ιόνιο πέλαγος, βόρεια η λίμνη Πρόκοπος και νότια η λιμνοθάλασσα Κοτύχι.

Σε όλη την έκταση της περιοχής που καλύπτεται από το δάσος, υπάρχει ένα στρώμα γλυκού νερού σε βάθος εκμεταλλεύσιμο από τις ρίζες των δέντρων. Το πάχος του γλυκού νερού, χάρη στο οποίο υφίσταται το δάσος, υπάρχει μόνο στα ανώτερα στρώματα των αμμωδών εκτάσεων και κυμαίνεται από λίγα εκατοστά έως 5-6 μέτρα ανάλογα με την εποχή και το ανάγλυφο.

Το υδρολογικό σύστημα της Καλογριάς, που εξασφαλίζει συνεχή ροή γλυκού νερού προς το δάσος, αποτελείται από ποτάμια, λίμνες αλλά και τα ασβεστολιθικά βουνά, τα οποία δρουν σαν φυσικές δεξαμενές που συγκρατούν το νερό, ποτίζοντας και διατηρώντας τα οικοσυστήματα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Είναι ένα δάσος μοναδικό σε σύνθεση και έκταση, αποτελούμενο από περίπου 1.000 στρέμματα χαλεπίου πεύκης, 3.000 στρέμματα κουκουναριάς και 600 στρέμματα βελανιδιάς.

Η συστάδα του Χαλέπειου πεύκου καταλαμβάνει το νότιο τμήμα του δάσους, η συστάδα της κουκουναριάς το βόρειο τμήμα, ενώ στο μέσον περίπου της έκτασης και προς τα βόρεια συναντάται η βελανιδιά. Σε ορισμένες τοποθεσίες, κοντά στα όρια των αμιγών ζωνών, υπάρχουν και μικτές συστάδες και με τα τρία είδη μαζί.

Η βελανιδιά, επειδή παρέχει ξυλεία για καύση, έχει υποστεί καίρια πλήγματα και η έκτασή της από χιλιάδες στρέμματα έχει περιοριστεί μόλις στα 600. Παλαιότερα εκτεινόταν ως τα Μαύρα βουνά και τις καλλιεργούμενες εκτάσεις των γύρω χωριών. Σήμερα, το συγκεκριμένο είδος βελανιδιάς απαντάται μόνο στην Αλβανία, την Ελλάδα και το Ισραήλ.

Εκτός από τη χαλέπειο πεύκη, η οποία βρίσκεται σε δυναμική φάση επέκτασης στον μεσογειακό χώρο, τα άλλα δύο είδη με τη μεγαλύτερη αισθητική και οικολογική αξία βρίσκονται σε υποχώρηση λόγω των ανθρώπινων επεμβάσεων (πυρκαγιές, υλοτομία, βόσκηση, εκχέρσωση, τουριστική πίεση). Η έκταση της κουκουναριάς συνεχώς ελαττώνεται και δεν ανανεώνεται εύκολα, καθώς είναι ένα ισχυρά φωτόφιλο και δύσκολα αναγεννώμενο είδος. Στη Μεσόγειο έχει περιοριστεί πλέον στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα.

Ο θαμνώδης όροφος του δάσους στο σύνολό του δεν είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένος. Σε τοποθεσίες όμως όπου το δάσος είναι αραιό, παρατηρούνται τα εξής είδη:

• Θάμνοι & Φυτά: Σχίνος, ρείκι, μυρτιά, πουρνάρι, κέδρος, ασφόδελος, βάτος, φτέρη και τσουκνίδα.
• Θηλαστικά & Ερπετά: Ποντίκια, νυφίτσες, κουνάβια, ασβοί και χελώνες.
• Πουλιά: Κούκος, ξεφτέρι, νανόμπουφος, χουχουριστής, καρδερίνα, φλώρος, σπίνος, κουρούνα και καρακάξα.

Παρόλο που το δάσος της Στροφυλιάς αποτελεί ένα οικολογικά ιδανικό περιβάλλον, αρκετά ζωικά είδη τείνουν να υποχωρήσουν. Βασικότερη αιτία είναι η υπερβόσκηση, η οποία στερεί την τροφή από τα φυτοφάγα ζώα, επηρεάζοντας αλυσιδωτά και τα σαρκοφάγα.

Επιπλέον, ένας ακόμη σοβαρός κίνδυνος προέρχεται από τους γύρω καλλιεργημένους αγρούς. Τα ζώα που βγαίνουν από τα όρια του δάσους προς αναζήτηση τροφής, συχνά δηλητηριάζονται από τα γεωργικά φάρμακα και τους ραντισμούς.

Από τον Ι΄ αιώνα μεμαρτυρημένως υπάρχει η Επισκοπή Ωλένης ή Βολένης, υποκείμενη άλλοτε στη Μητρόπολη Κορίνθου, άλλοτε στην Παλαιών Πατρών, ενώ κάποιες περιόδους υπήρξε ανεξάρτητη.

Έδρα της Επισκοπής Ωλένης υπήρξε κατά καιρούς και κατά χρονολογική σειρά η Αρχαία Ήλις (Παλαιόπολις), η Ώλενα, η Ανδραβίδα, η Γλαρέντζα, η Γαστούνη και τέλος ο Πύργος.

Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Ηλείας Αντώνιος, στον κώδικα της Ιεράς Μητροπόλεως (σελίδα 1), αναφέρει σχετικώς: «Προ του 1821 δεν γνωρίζομεν επακριβώς που είχον την έδραν των οι αείμνηστοι προκάτοχοι ημών. Η αρχαιοτέρα επιτόπιος παράδοσις μας πληροφορεί ότι μέχρι το 1821 οι επίσκοποι πάσης Ήλιδος, ως ετιτλοφορούντο τότε, παρέμενον οτέ μεν εν Γαστούνη, οτέ δε εν Πύργω. Ο τελευταίος προκάτοχος ημών, ο Ωλένης Φιλάρετος ο Βυζάντιος ο και εθνομάρτυς... είναι ιστορικώς βεβαιωμένον ότι είχεν την έδραν του εν Πύργω».

Σημαντικός σταθμός για την ιστορία της τοπικής Εκκλησίας είναι ο διαχωρισμός και η ανεξαρτητοποίησή της το έτος 1899 από την μέχρι τότε Ιερά Αρχιεπισκοπή Πατρών και Ηλείας, κατ' αρχήν ως ανεξάρτητη Επισκοπή Ηλείας και, από το 1922, ως Ιερά Μητρόπολις Ηλείας.

Τα όρια της Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας εκτείνονται σήμερα ως εξής:

Ιόνιον Πέλαγος, εκβολές Αλφειού, μέχρι τη γέφυρα Ερυμάνθου μετά το χωριό Βασιλάκι, Ερύμανθος ποταμός μέχρι την Ψωφίδα (Τριπόταμα), Αστράς, Αγράμπελα, Κρυόβρυση, Κακοτάρι, Αγία Τριάδα (Μπουκοβίνα), Βάλμη, Ξενιές, Αετοράχη, Δάφνη, Άγιος Νικόλαος (Σπάτα), Ματαράγκα, Καγκάδι, Λάππα, Μετόχι και ξανά κατάληξη στο Ιόνιον Πέλαγος.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν υπάγεται εκκλησιαστικά στη Μητρόπολη η Επαρχία της Ολυμπίας (Ζαχάρω, Κρέστενα, Ανδρίτσαινα, κλπ.), παρότι οι περιοχές αυτές ανήκουν διοικητικά στον Νομό Ηλείας. Αντίθετα, υπάγονται εκκλησιαστικώς σε αυτήν οι πρώην Κοινότητες Αγραμπέλων (Πορετσό), Αγίου Νικολάου (Σπάτα), Ματαράγκας, Καγκαδίου και Λάππα - Μετοχίου, οι οποίες διοικητικά ανήκουν στον Νομό Αχαΐας.

Σήμερα, η Ιερά Μητρόπολις Ηλείας αριθμεί και διαχειρίζεται τα εξής στοιχεία:

• Δυναμικό: 220 ενορίες, 230 εφημέριους και 10 διακόνους.
• Λατρευτικοί Χώροι:
  • 220 ενοριακούς Ναούς
  • 105 Ναούς Κοιμητηριών
  • 309 Παρεκκλήσια και εξωκκλήσια
  • 23 Ναούς Μονών και Ησυχαστηρίων
  • 15 Ναούς Ιδρυμάτων και Νοσοκομείων
  • 12 Ιδιωτικούς Ναούς
  • 11 Ναούς Οικιστών Θαλάσσης
  • 2 Ναούς κατασκηνώσεων και 2 Ναούς Στρατοπέδων

Η περιοχή «Δάσος Στροφυλιάς - Λιμνοθάλασσα Κοτυχίου» αποτελεί πλέον ένα από τα 26 Εθνικά Πάρκα της χώρας μας για τα οποία έχει συσταθεί Φορέας Διαχείρισης (Ν. 3344/2002) και λόγω της εξαιρετικής της σημασίας προστατεύεται από την εθνική αλλά τη διεθνή νομοθεσία.

Είναι μια από τις 11 περιοχές της Ελλάδας που αποτελούν Υγροτόπους Διεθνούς σημασίας σύμφωνα με τη Σύμβαση Ramsar.

Τμήμα της περιοχής έχει ενταχθεί στο Δίκτυο «NATURA 2000» ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας για τα Πουλιά σύμφωνα με την Οδηγία 79/409/ΕΟΚ και ολόκληρη η περιοχή είναι προτεινόμενη Ειδική Ζώνη Διατήρησης σύμφωνα με την οδηγία 92/43/ΕΟΚ που αφορά στη διατήρηση των φυσικών ενδιαιτημάτων, της αυτοφυούς χλωρίδας και της άγριας πανίδας.

Τα όρια της ευρύτερης περιοχής εκτείνονται από το ακρωτήριο του Αράξου (Ν. Αχαΐας) μέχρι πριν από τα Λεχαινά (Ν. Ηλείας) και περικλείουν μια λωρίδα γης μήκους 30 χλμ. και κυμαινόμενου πλάτους από 0,5 έως 4 χλμ. Η προστατευόμενη περιοχή έχει έκταση 51700 στρ. και αποτελείται από τις λιμνοθάλασσες Αράξου, Προκόπου και Κοτυχίου, το έλος της Λάμιας, τους λόφους των Μαύρων Βουνών (240 μ.), το δάσος της Στροφυλιάς και τις θίνες (αμμόλοφους) σε όλο το μήκος της παράκτιας ζώνης.

Οι υγρότοποι αποτελούν σημαντικό ενδιαίτημα για την υδρόβια ορνιθοπανίδα, για πλήθος αμφιβίων και ερπετών καθώς και για υδρόβια και αλόφιλα είδη χλωρίδας. Οι λιμνοθάλασσες φιλοξενούν τον χειμώνα και την άνοιξη πληθυσμούς υδρόβιων και παρυδάτιων πουλιών (πάπιες κ.α.) που ανέρχονται σε μερικές χιλιάδες. Οι βραχώδεις πλαγιές των Μαύρων Βουνών αποτελούν ιδανικό βιότοπο για τα αρπακτικά πουλιά.

Το δάσος της Στροφυλιάς απλώνεται σε έκταση 20.000 στρεμμάτων και αποτελεί το πιο εκτεταμένο δάσος κουκουναριάς στην Ελλάδα και ένα από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη. Η ποικιλία των ενδιαιτημάτων που παρατηρούνται στην περιοχή επιτρέπει την ύπαρξη πλήθους ειδών χλωρίδας και πανίδας, πολλά από τα οποία είναι προστατευόμενα διεθνώς (π.χ. Καλαμοκανάς, χερσαίες χελώνες).

Η ιστορία της περιοχής έχει τις ρίζες της βαθιά στο 5500 π.Χ., όταν στην περιοχή κυριαρχούσαν τα πρώτα Πελασγικά φύλα, οι Λέλεγες και αργότερα οι Κάρες, οι οποίοι ήλεγχαν το στρατηγικό πέρασμα του Κάβο Μαλέα και το Μπουγάζι του Αράξου. Σταδιακά δημιούργησαν τη Βουπρασία χώρα των Επειών, αναπτύσσοντας ένα σπουδαίο εμπορικό και οικονομικό κέντρο με υπέρλαμπρο πολιτισμό.

Γείτονας και ανταγωνιστής της Βουπρασίας χώρας μετά την 3η χιλιετία π.Χ. υπήρξε η Δυμαία χώρα. Τις εύφορες αυτές περιοχές διέρρεε και οριοθετούσε ο πολυθρύλητος ποταμός Λάρισσος, ένας τόπος γεμάτος ιστορικές μνήμες. Η μάχη της Ελίκης το 1089 π.Χ., με τη νίκη των Αχαιών έναντι των Ιώνων, υπήρξε καθοριστική, καθώς από αυτή την ομάδα των Αχαιών η ευρύτερη περιοχή ονομάστηκε Αχαΐα.

Κατά την Αχαιομηκυναϊκή εποχή, ο πολιτισμός της περιοχής έλαβε διαστάσεις αυτοκρατορίας. Στο σημερινό δημοτικό διαμέρισμα Ριόλου κυριαρχούσε η Αρχαία πόλη Λάρισα –όνομα πελασγικό που σημαίνει «Ακρόπολις»– η οποία, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, αριθμούσε χιλιάδες κατοίκους. Ήταν μια εύφορη περιοχή με μεγάλη εμπορική ανάπτυξη, που αποτελούσε παράλληλα θρησκευτικό λίκνο, όπου λατρευόταν η θεά Αθηνά η Λαρισαία και ο ίδιος ο ποταμός Λάρισσος ως ζωοφόρος θεότητα. Από την αρχαία αυτή πόλη και τον ποταμό της αντλεί το όνομά του ο Δήμος Λαρίσσου.

Κατά την ύστερη αρχαιότητα, οι Ρωμαίοι αποίκισαν την περιοχή και πραγματοποίησαν τα πρώτα μεγάλα αποστραγγιστικά έργα για να ελέγξουν τις πλημμύρες. Προς το τέλος της ρωμαϊκής περιόδου, εγκαταστάθηκαν οι πρώτες διάσπαρτες οικογένειες Σλάβων.

Κατά τη Φραγκοκρατία που ακολούθησε, το αμυντικό σύστημα της περιοχής οργανώθηκε συστηματικά. Πέρα από το στρατηγικό «Τείχος Δυμαίων», οχυρώθηκε ένας πύργος στο Κουνουπέλι και χτίστηκαν παρατηρητήρια στα απέναντι βουνά της Μόβρης. Τον 14ο αιώνα άρχισαν να σχηματίζονται οι πρώτοι αλβανικοί οικισμοί στην πεδιάδα δίπλα στους ελληνικούς. Με την συνεχή αλλαγή κυρίαρχων (Φράγκοι, Βυζαντινοί, Βενετοί, Τούρκοι), η αβεβαιότητα οδήγησε στην ερήμωση των οικισμών και η περιοχή μετατράπηκε σταδιακά σε ένα πυκνό, απέραντο δρυοδάσος.

Στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, τα Μαύρα Βουνά και το πυκνό δάσος της Στροφυλιάς αποτέλεσαν ασφαλές καταφύγιο για τους Κλέφτες, χρησιμεύοντας ως ορμητήριο για τις επιθέσεις τους εναντίον των Τούρκων. Μετά την απελευθέρωση, πολλές οικογένειες κτηνοτρόφων κατέβηκαν από τα ορεινά προς τα πεδινά, ιδρύοντας μικρούς οικισμούς ανάμεσα στο δάσος και τις λίμνες, ανάμεσα στους οποίους ήταν τα χωριά Μέσα και Έξω Γκέρμπεσι.

Παράλληλα, ξεκίνησε η εντατική εκμετάλλευση των λατομείων λευκού λίθου από τη Μονή Χρυσοποδαρίτισσας, με την πέτρα να γίνεται περιζήτητη για τις οικοδομές της Πάτρας και της Δύμης. Το 1887, το κράτος δώρισε το δάσος της Μανωλάδας (μήκους 35 χλμ. από την Κάτω Αχαΐα έως τα Λεχαινά, γεμάτο βελανιδιές και αγραπιδιές) στον τότε διάδοχο Κωνσταντίνο ως προσωπικό του κτήμα, μαζί με το ξακουστό ιχθυοτροφείο του Πάπα. Στο χωριό Λάππα χτίστηκαν οι απαραίτητες βασιλικές εγκαταστάσεις (όπου στεγάζεται το σημερινό Κέντρο Πληροφόρησης) για τις κυνηγετικές του εξορμήσεις, ενώ οι εργασίες της σιδηροδρομικής γραμμής επισπεύσθηκαν για να δημιουργηθεί σταθμός κοντά στο κτήμα.

Το 1923 η βασιλική δωρεά καταργήθηκε και το κράτος διένειμε τη γη σε πρόσφυγες και ακτήμονες των γύρω χωριών. Το 1940 ξεκίνησε η κατασκευή του αεροδρομίου στην καρδιά της περιοχής, έργο που καθυστέρησε σημαντικά λόγω του ελώδους εδάφους μέχρι τη γερμανική εισβολή.

Το 1943, οι Γερμανοί, περιμένοντας συμμαχική απόβαση στη δυτική Πελοπόννησο, οχύρωσαν βαριά την περιοχή. Στα υψώματα των Μαύρων Βουνών και του Κουνουπελίου εγκατέστησαν πολυβολεία, λάξευσαν αποθήκες πυρομαχικών στους βράχους και πόντισαν νάρκες στην είσοδο του Πατραϊκού κόλπου. Τα έργα αυτά προκάλεσαν ανεπανόρθωτες καταστροφές σε αρχαιολογικούς χώρους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Τείχος Δυμαίων, όπου το γερμανικό πολυβολείο χτίστηκε μέσα στην ίδια τη Μυκηναϊκή ακρόπολη, καταστρέφοντας μέρος του αρχαίου τείχους για τη διάνοιξη του δρόμου.

Όλη αυτή η πυκνή ιστορική διαδρομή και τα απρόβλεπτα γεγονότα των αιώνων σηματοδότησαν τη γέννηση των νέων οικισμών, οριοθέτησαν τη νέα εποχή στην περιοχή του Λάρισου ποταμού και οδήγησαν τελικά στη συγκρότηση του σύγχρονου Δήμου Λαρίσσου.

Ο Άραξος (γνωστός και ως Κάβο Πάπας ή Καλογριά) είναι ένα από τα πιο περίδοξα ακρωτήρια της Αχαΐας. Βρίσκεται στα δυτικά του νομού και αποτελεί τη βορειοδυτική εσχατιά της Πελοποννήσου, καθώς και το νοτιοδυτικό κέρας του Πατραϊκού κόλπου. Από την αρχαιότητα έως και σήμερα, η γεωγραφική αυτή θέση θεωρείται το φυσικό σύνορο ανάμεσα στην Αχαΐα και την Ηλεία.

Το ακρωτήριο απέχει 30 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της Πάτρας. Λόγω της στρατηγικής του σημασίας για τη ναυσιπλοΐα, το 1877 τοποθετήθηκε εκεί φάρος, η δέσμη φωτός του οποίου ήταν ορατή από απόσταση 8 μιλίων.

Γεωγραφικά, το ακρωτήριο αποτελεί μια αμμώδη γλώσσα ξηράς που τερματίζει προς νότο στο λεγόμενο Μαύρο Βουνό, ανατολικά του οποίου απλώνεται η ομώνυμη λίμνη της Καλογριάς. Για τα διερχόμενα πλοία, ο Άραξος θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο πέρασμα.

Οι συνεχείς προσχώσεις από τα φερτά υλικά των ποταμών Αχελώου και Ευήνου, σε συνδυασμό με τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα, δημιουργούν προσχωματικά βέλη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό ενός υφαλοπλαισίου με αβαθή νερά (βάθους μέχρι 5 οργιές), το οποίο εκτείνεται σε απόσταση ενάμισι μιλίου από την ακτή. Ως το μοναδικό ασφαλές αγκυροβόλιο προσέγγισης στην περιοχή θεωρείται η ανατολική αγκάλη, 2,5 μίλια ανατολικά-νοτιοανατολικά του ακρωτηρίου, η οποία φέρει την κατάλληλη ονομασία «Καραβοστάσι».

Πέρα από τη γεωγραφική και ναυτιλιακή του ιδιαιτερότητα, ο Άραξος κουβαλάει και βαριά ιστορική κληρονομιά. Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, και συγκεκριμένα τον Φεβρουάριο του 1822, στα ανοικτά του ακρωτηρίου διεξήχθη η περίφημη Ναυμαχία των Πατρών (γνωστή στην ιστοριογραφία και ως Ναυμαχία του Αράξου).

Στη σύγκρουση αυτή, ο ελληνικός στόλος υπό την ηγεσία του Ανδρέα Μιαούλη αντιμετώπισε με επιτυχία τον υπέρτερο οθωμανικό στόλο, εξαναγκάζοντάς τον σε υποχώρηση και αποδεικνύοντας τη στρατηγική σημασία του Κάβο Πάπα για τον έλεγχο του Πατραϊκού και του Κορινθιακού κόλπου.